काठमाडौँ । इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच पछिल्ला पाँच महिनादेखि जारी तनावपूर्ण सैन्य टकरावमा केही राहत देखिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले कूटनीतिक प्रयासलाई अवसर दिने सङ्केत दिएसँगै इरानले पनि आफ्ना प्रतिशोधात्मक आक्रमणहरु स्थगित गरेको जनाएको छ। यससँगै गल्फ क्षेत्रमा तेल ढुवानी र ऊर्जा पूर्वाधारमाथिको तत्कालको जोखिम घटेको छ भने अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य उल्लेख्य
रुपमा ओरालो लागेको छ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका लागि अमेरिकी राजदूत माइक वाल्ट्जका अनुसार राष्ट्रपति ट्रम्पले वार्तालाई ‘केही ठाउँ’ दिन चाहेका छन् र अमेरिकी सेना पूर्ण तयारी अवस्थामा रहे पनि तत्काल थप आक्रमण नगरिने नीति अपनाइएको छ। यता, इरानी सेनाका प्रवक्ता मोहम्मद अक्रामिनियाले अमेरिकातर्फबाट दुई रातयता हवाई आक्रमण नभएकाले इरानले पनि आफ्नो सैन्य प्रतिक्रिया रोकेको बताएका छन्। यसअघि अमेरिकी सेनाले लगातार १३ रातसम्म इरानमाथि आक्रमण गरेको थियो, जुन अप्रिलमा भएको युद्धविरामपछिको सबैभन्दा तीव्र चरण मानिएको थियो।

तनाव घटेसँगै सोमबार एसियाली बजारमा कच्चा तेलको मूल्य पनि घटेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य करिब ५.९ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल ९१.०८ अमेरिकी डलरमा झरेको छ भने वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडियेट (डब्लुटीआई) ५.७३ प्रतिशतले घटेर ८४.१९ अमेरिकी डलरमा कारोबार भएको छ। हर्मुज जलघाँटीबाट सुरु भएको यस द्वन्द्वको असर अन्य क्षेत्रमा पनि फैलिएको थियो जसमा आइतबार एउटा तेल ट्याङ्कर समुद्री सुरुङ विस्फोटबाट क्षतिग्रस्त भएको अपुष्ट इरानी सञ्चारमाध्यमहरुले जनाएका छन्।

कूटनीतिक तथा राजनीतिक मोर्चाहरुमा पनि चहलपहल बढेको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानसँग वार्ता जारी रहेको र तेहरान पहिलेभन्दा गम्भीर रुपमा संवादमा सहभागी हुन खोजिरहेको बताएका छन्। यसैबीच इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले यसै साता ह्वाइट हाउस भ्रमण गर्ने कार्यक्रम रहेको छ जहाँ उनले ट्रम्पलाई इरानको आणविक कार्यक्रमविरुद्ध कडा नीति कायम राख्न आग्रह गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। नेतान्याहुले इरानको आणविक कार्यक्रम कुनै पनि माध्यमबाट अन्त्य हुनुपर्ने धारणा राख्दै आएका छन् भने इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम शान्तिपूर्ण नागरिक प्रयोजनका लागि मात्रै रहेको दाबी गर्दै आएको छ।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरुले केही रक्षात्मक हतियारको मौज्दातमा परेको दबाबका कारण सैन्य अभियान विस्तार गर्ने योजना प्रभावित भएको दाबी गरे पनि राजदूत वाल्ट्जले त्यसलाई अस्वीकार गर्दै अमेरिकी सेनासँग अभियान सञ्चालनका लागि आवश्यक सबै क्षमता रहेको स्पष्ट पारेका छन्। राष्ट्रपति ट्रम्पले पनि पूर्ण सैन्य अभियान पुनः सुरु गर्ने वा नगर्नेबारे अन्तिम निर्णय अझै नभएको सङ्केत दिएका छन्।

यस युद्धका असर अन्य क्षेत्रीय द्वन्द्वमा पनि देखिएका छन् जहाँ इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरुले उत्तरपश्चिमी यमनमा साउदी अरेबियाको एउटा ड्रोन खसालेको दाबी गरेका छन्। यसअघि उनीहरुले साउदी अरामकोका तेल पूर्वाधारमा आक्रमण गरेको दाबी गरेका थिए भने त्यसको प्रत्युत्तरमा रियादले हुथी लक्ष्यमाथि हवाई आक्रमण गरेको जनाएको थियो। यद्यपि, राजधानी तेहरानमा भने आइतबार अत्यधिक गर्मीका बाबजुद सडकमा सवारी चाप, पसल तथा रेस्टुरेन्टहरुको नियमित सञ्चालनले जनजीवन सामान्य बन्दै गएको सङ्केत देखाएको छ।